|
TATLANDIRICILAR
PROF DR METİN ÖZATA
Kilo vermek isteyen kişilerin sıklıkla başvurdukları
bir alışkanlık tatlandıcı kullanmaktır. tatlandırıcı kullanmakla kilo
verilmez. Yeni yapılan çalışmalar da bunu desteklemiştir. Alıınan
tatlandırıcılar bağırsaklardaki hücrelerden (nöroendokrin hücreler)
iştahı artıran bazı hormonların salgısını (inkretin hormonlar denir)
artırmaktadır. Bu da iştahı ve şekerli gıda alımını artırmaktadır. Bu
nedenle zayıflamak için tatlandıcı kullanmanın faydası değil zararı
olur.
Tatlandırıcı Nedir?
Şeker hastalarının tatlandırıcı ihtiyacını sağlamak
üzere kullanılan kimyasal maddelere tatlandırıcı denir. Bunların
kalorisi yoktur, şeker tadı verirler. Gebe iken tatlandırıcı
kullanılmamalıdır. Mecbur değilseniz tatlandırıcı kullanmayınız. Ne de
olsa bunlar kimyasal maddelerdir. Ancak kullanmak istiyorsanız daha çok
tercih edilmesi gerekenler aspartam içeren tatlandırıcılar ve yeni çıkan
stevya veya splenda tipi tatlandırıcılar olmalıdır. Ancak bunlar da 8
tabletten fazla alınmamalıdır.
Sorbitol, mannitol ve fruktoz sofra şekeri kadar
olmasa da kaloriye sahiptir. Piyasada satılan diyabetik isimli gıdalara
katılırlar. Fazla yenirse kilo aldırır ve ishal yapabilir.
Aspartam: Sofra şekerinin 200 katı kadar tat verir.
Isıtıldığında tat verme özelliğini kaybeder.
Sakkarin: Şekerden 200 -300 kat daha tatlıdır
Siklamat: Şekerden 30 kat daha tatlıdır. Isıya
dayanıklıdır.
Tatlandırıcılardan genellikle aspartam tercih
edilmeli ve günde 8 tabletten fazla kullanmamaya dikkat etmelidir.
ZAYIFLAMAK İÇİN HORMON TESTİ YAPTIRINIZ
Kilo almanın mutlaka bir hormonal nedeni vardır. Bu
hormonlar insülin, tiroid prolaktin kortizol gibi hormon
bozukluklarıdır. Öncelikle bir ENDOKRİN UZMANINA başvurarak hormon
testlerini yaptırınız.
ZAYIFLAMAK İÇİN Gİ DİYETİ YAPINIZ
Zayıflamak için yapılacak en iyi beslenme tarzı
GLİSEMİK İNDEKS DİYETİ dir.
Karbonhidratları seçerken düşük glisemik indeksli
olanları seçmek gerekmektedir.
1.Rafine karbonhidratlar yani beyaz un ve rafine
tahıldan yapılmış karbonhidratlar yüksek glisemik indekslidir.
2.Beyaz ekmek yüksek glisemik indekslidir.Tam buğday
veya kepek az GI’lidir.
3. Diyetteki lif oranı artınca GI’i azalır.
4.Karbonhidrat içinde amiloz ve amilopektin vardır.
Amilopektin fazlaysa kan şekeri daha çok artar Amilopektini fazla
olanlar ekmek, beyaz patates, beyaz un, amiloz içerenler ise tam
tahıllar,hububatlar ve tatlı patetesdir.
5. Rafine olanlar rafine olmayanlardan dah fazla
glisemik indeksi artırır. Rafine demek işlenmiş fabrikaya girmiş gıda
demektir. Rafine olan karbonhidratlar beyaz ekmek, beyaz pirinç,
kurabiye,meyve suları, şekerlerdir. Rafine olmayanlar doğal halde
bulunanlar olup GI’i düşüktür. Bunlar daha fazla lif veya posa içerir.
Örnek olarak sebze meyve, badem, ceviz, bezelye verilebilir.
Makarna:
Beyaz makarna rafine karbonhidrat olup GI’i pişirmeye
göre değişir. Spagettiyi sadece 5-6 dk pişirilirse Gİ’i düşüktür.
Makarnayı yumuşayıncaya kadar pişirmelidir. Fazla pişirince GI artar.
İçinde asit olan gidalar GI'i düsürür. Bunun nedeni
mide boşalmasını geciktirmesidir.
Asidik gıdalara örnek;
1.Yeşil zeytin
2.Turp
3.Limon suyu
4.Mantar, havuç, yeşil bezelye
5.Sarmısak
6.Sirke
Glisemik indeks kavramı ilk defa Kanadalı
Profesör Dr. David Jenkins tarafından 1980’li yıllarda ortaya konmuştur.
Bir gıdanın veya karbonhidratın glisemik indeksi onun kan şekerini
yükseltme özelliğidir. Glisemik indeks 0 ile 100 arasında değişir.
Glukozun değeri 100 kabul edilerek diğer karbonhidratların kan şekerini
yükseltme gücü veya etkisi sıralanır. Glisemik indeksi yüksek gıdalar
kan şekerini çok hızlı yükseltir ve bu nedenle kilo yapar. Eğer glisemik
indeks düşükse, o gıda, kan şekerini yavaş ve daha az yükseltir. Bu tür
gıdalar ise zayıflamak için çok faydalıdır. Protein ve yağlar için
glisemik indeks söz konusu değildir.
Kan şekerini çok yükselten karbonhidratlara yüksek
glisemik indeksli, az yükseltenlere düşük glisemik indeksli
karbonhidratlar denir. Yüksek glisemik indeksli karbonhidratlar kan
şekerini çok arttırdığı gibi insülin hormonunu da çok yükseltirler.
Karbonhidratlarla birlikte yenen protein ve yağ da o
karbonhidratın kan şekerini yükseltmesine katkıda bulunabilir.
Zayıflamak isteyen kişilerin glisemik indeksi düşük
gıdalarla beslenmesi gerekir. Glisemik indeksi (şeker yükü) yüksek olan
gıdalar yani rafine edilmiş şekerler, nişastalı yiyecekler, baklava,
börek, reçel ve patatesin çok az yenmesi gerekir. Kişilerin her gıdanın
glisemik indeksini ayrı ayrı bilmesi çok zor ise de, zayıflamak isteyen
bir kişinin bazı gıdaların bu özelliğini bilmesi gerekir. Her türden
şeker, bal, reçel, muhallebi ve keşkül gibi sütlü tatlılar, baklava ve
kadayıf gibi irmikli ve unlu tatlılar, meşrubatlar, çikolata, bazı meyve
suları, meyve kompostoları, bira, tatlı kekler, kurabiyeler, bisküviler
ve tatlı pudingler fazla miktarda basit karbonhidrat (şeker) içerirler
ve glisemik indeksleri (şeker yükü) yüksektir. Bu tür şekerlerden uzak
durulmalı, beyaz ekmek, beyaz pirinç ve patates gibi şeker yükü fazla
olan gıdalar az tüketilmelidir. Tüketilmesi önerilen düşük şeker yüklü
gıdalar ise, yulaf, kuru baklagiller, kepek ekmeği ve tam buğday
ekmeğidir.
Glisemik İndeks Nasıl Hesaplanır?
Glisemik indeksi, hesaplamak için 8-10 sağlıklı
kişiye bir gece açlık sonrası sabahleyin bir karbonhidratı 10-15
dakikada yemeleri istenir ve bunu yemeden önce ve yedikten sonra 15
dakikada bir parmaktan kan şekerine iki saat süreyle bakılır. Aynı
kişilere başka bir gün saf glukoz içirilir ve benzer ölçümler yapılır.
Bunlar bir grafikte değerlendirilir ve o gıdanın glisemik indeksi
hesaplanır. Bu değerlendirmeye göre glukozun (kan şekeri) Gİ’i 100 olup
diğer karbonhidratlar buna göre sıralanır. Daha önceleri beyaz ekmeğin
Gİ’i 100 olarak kabul edilerek Gİ değerlendirilmesi yapılmaktaydı.
Ekmekler farklı olduğundan bundan vazgeçilmiş ve glukoz 100 kabul
edilerek Gİ değerlendirilmeleri yapılmaya başlanmıştır. Gıdanın
pişirilmesi, işlenişi, kabuklu oluşu veya olmayışı GI değerini etkiler.
Düşük, Orta ve Yüksek Gİ
Bir gıdanın Gİ’i 55’den az ise düşük, 56-69 arasında
ise orta, >70 ise yüksek Gİ’li gıda denir.
Yüksek GI’li gıdalar beyaz ekmek, pirinç, tatlı
kekler ve pastalardır. Bir gıdaya un ve şeker girdikçe GI’i yükselir.
Karpuz ise en yüksek GI’li meyvedir ve değeri 72’dir. Orta GI’li gıdalar
ise tam tahıllar, bazı kekler, bazı tropikal meyveler (papaya ve
ananas) dir. Düşük GI’li gıdalar ise sebzeler, meyvelerin çoğu ve tam
tahıllardır. Kuru yemişler (badem, ceviz fındık) düşük GI’lidir. Süt
ürünlerinin GI’i de düşüktür.
Avustralya’da gıdaların üzerine glisemik indeks
değerleri yapıştırılmaktadır.
|