PROF DR METİN ÖZATA

Şeker hastalığı tedavisinde hedef kan şekerinin açlık ve tokluk döneminde kontrolde olması ve HbA1c denen ortalama kan şekerini gösteren ölçünün 6.5’un altında olmasının sağlanmasıdır. Bu onlemin komplikasyonları azalttığı bilinmektedir. Ancak bilim adamlarının uzerinde durdugu önemli konu bu kan şekeri ayarına rağmen yine de göz, böbrek ve kalp hasarı olabilmektedir. İşte bu durum diyabet tedavisinde kan şekeri ayarından başka önlemler alınmasının gerekli olduğunu düşündürmekte veya ortaya koymaktadır. Komplikasyonların kan şekeri ayarına rağmen oluşmasının nedenleri şunlar olabilir.

1.METABOLİK HAFIZA: Önceki şeker yükseklikleri komplikasyon hedefi olan göz, sinir, damarlar tarafından hatırlanmaktadır. Kan şekeri bozulduğunda komplikasyonlar ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle kan şekeri yuksekliğinin erkenden tedavisi önemlidir.
2.OKSİDATİF STRES: Mitkondriumlarda oluşan oksiyen yan ürünleri ki buna oksijen radikalleri denir, vucutta kan şekeri yukselince artmakta ve hasar yapmaktadır. Kan şekeri normale gelse bile oksijen radikallerinin yaptığı hasar devam etmektedir. Damarların içini saran endotel isimli zarda oluşan bozukluk ilk oluşan bozukluktur. Şeker kontrolule beraber antioksidan olan C vitamini verildiğinde bu bozukluk kaybolmaktadır. Ancak C vitamini almayanlarda endotel bozuklugu şeker kontrolu olsa bile devam etmektedir.
3.AGE OLUSUMUNUN ARTMASI: Mitokondriumlarda AGE denilen advanced glikasyon son urunleri yani sekerle proteinlerin bozulması sonucu olusan proteinler artar. Bu sekerlenmis protein urunleri komplikasyonları artırır. MGO yani metil glikoksal adlı madde kan sekeri artmasıyla artar ve hucrelere zarar vererek AGE urunlerini artırır. Kan şekeri kontrolu AGe uretimini azaltır. Olusan AGE ler AGE reseptorune (RAGE) bağlanarak mitakondriumda oksijen radikallerini artırır. Yani oksidan maddeler artar.

NE YAPMALI?

1.Antioksidan ilaçlar kullanılmalı. Ancak bunların çok fazla işe yaramadığı da biliniyor.
2.Metformin ve pioglitazon AGE üretimi azaltıyor.
3.Telmisartan ve gliklazid ilaçları AGE üretimi azaltıyor.
4.EN ÖNEMLİSİ BENFOTİAMİN VİTAMİNİ AGE ÜRETİMİ AZALTIYOR. Ülkemizde bulunmayan bu vitamin ilacı yurtdısından bulabilirsiniz.
5.Gıdaları fazla pişirmeden yemek. Isıtılma gıdadaki AGE miktarını artırıyor.

GIDALARDAKİ AGE MİKTARI

AGE oluşumu sadece vücutta oluşmaz , yediğimiz gıdalarla da AGE denilen şekerli proteinlenleri alırız.
Gıdalarla alınan AGE ve hücrelerde oluşan AGE hücrelerin fonksiyonunu bozmaktadır.
Gıdalar fabrikalarda işlenince içerdikleri AGE oranı artmaktadır. Doğal gıdalarda AGE oranı düşüktür. Gıdalar glikozillenince ve lipitler (yağlar) okside olunca (yanınca) tat ve renk değişimi olur. Isıtılan gıdalarda AGE artar. Gıdalarda bulunan CML (N-carboksi metillizin) AGE miktarını gösterir. Isı ve nem de gıdanın AGE oranını belirlemektedir.
Gıda kaynadıkça ve ızgara edildikçe AGE oranı artar. Et ve ürünleri bu şekilde pişirilince yüksek oranda AGE oluşturur.
AGE’den zengin gıdanın %10’nu barsaktan emilir. Ortalama bir diyet 16000 5000 AGE kilounit içerir. Dokularda bu AGE parçalanır ve düşük moleküler ağırlıklı AGE oluşur ve idrarla atılır. Ancak şeker hastalarında yeteri kadar atılamaz

Gıdalardaki AGE Miktarı

Peynir ve ette yüksektir, bunlar azaltılır.
Gıdanın ısısını düşürünce AGE azalır. Su ve buharla pişirme AGE yi azaltır.

Bazı gıdaların AGE içeriği:
Yumurta sarısı 18071
Yumurta beyazı 443
Elma 127
Muz 87
Mısır 12
Izgara tavuk 198.747
Yağsız süt 5
1 dk ısıtılmış süt 21
2 dk ısıtılmış süt 75
3 dk ısıtılmış süt 345
Tam süt 48
Diyet kola 37
Kahve 23
Kahve ve süt 66
Kahve+süt+şeker 236
Portakal suyu 33
Kakao 2.812
Bitki çayı 0






 

4.